AB Gıda Sahtekârlığı Ağı

28.07.2020

AB Gıda Sahtekârlığı Ağı

2013 yılında oluşturulan AB Gıda Sahtekârlığı Ağı (EU FFN), her AB Üye Devleti (İsviçre, Norveç ve İzlanda) ve Europol tarafından atanan ve Sağlık ve Gıda Güvenliği Genel Müdürlüğü Komisyonu (DG SANTE) tarafından yönlendirilen ve yönetilen yetkili makamlardan oluşur. Bu oluşum yıllık raporlar yayınlamaktadır. Raporlarda yayımlanan konulara ve detaylara değinmeden önce gıda sahtekârlığının tanımını yapmak gerekir. Gıda sahtekârlığı, kasıtlı olarak doğrudan müşteri veya nihai müşteriye ekonomik kazanç elde etme gibi sebeplerden yasal kurallara aykırı olarak yapılan hileli faaliyetlerdir. Bu kasıtlı faaliyetlerin AB Tarım-Gıda Zinciri Mevzuatını ihlal etmesinden dolayı; insan, hayvan veya bitki sağlığı, hayvan refahı veya çevre için de bir risk oluşturabilir. Bu noktada faaliyetin sahtekârlık ya da uygunsuzluk olduğunu daha net bir şekilde değerlendirebilmek için önemli kriterden söz edilir. Bunlar; (i) AB kurallarının ihlali, (ii) müşteri kandırması, (iii) ekonomik kazanç ve (iv) niyettir.

2015 yılında da Komisyon tarafından yönetilen İdari Yardım ve İşbirliği Sistemi (AAC-FF), AB Gıda Sahtekârlığı Ağı (EU FFN) üyeleri için mevzuatın uygunsuzluğu ve potansiyel kasıtlı ihlaller hakkında bilgi alışverişi için bir platform sağlayan özel bir bilgi işlem aracıdır. Bu sistemi kullanan üye sayısı 2016’da 157 iken,2019’da 292 olmuştur. 2019’da 292 üyenin 76’sı Almanya’dan, 38’i Fransa’dan kullanmaktadır. 2019’daki bu veriyi sektör kategorisinde değerlendirmemiz gerekirse 44 üye ile yağ sektörü, 42 üye ile su ve su ürünleri sektörü ve 38 üye ile kırmızı et ve et ürünleri ilk 3 sırada gelir.

Sistemde bildirilen uygunsuzluklar 5 ana kategoride toplandığında, bunlar; (i) dokümanlardaki uygunsuzluklar, (ii) onaylanmamış işlem ve / veya proses, (iii) üründe değiştirme / seyreltme / ekleme / çıkarma, (iv) etiketlemede yanlışlık ve (v) fikri mülkiyet haklarının ihlalidir. Bu ana kategorilere göre sınıflandırılan uygunsuzluklar detaylı olarak bakıldığında, bir uygunsuzluk bazen birden çok uygunsuzluk kategorisine denk düşmektedir. Örneğin su ile kasıtlı olarak seyreltme yapma (iii) kategori uygunsuzluğa girerken aynı zamanda ürün bileşen oranlarını da değiştireceği için (iv) kategoride uygunsuzluk grubuna da dahil olmaktadır. 2019 verilerini bu çerçevede değerlendirince kullanılma sayısı 292’den 431’e çıkmaktadır. 2019’da kayda geçen 292 kullanımın Avrupa ülkelerinden iken, bunun dışında Avrupa dışındaki ülkelerden de kullanım sayısı 81’dir. Türkiye bazında ise bu veri 10’dur.

Başka bir örnek ise; gaz yağı olarak kullanılan lampante yağının ekstra sızma yağlara ilavesidir. Bu konu hem (iii) kategori uygunsuzluğa girerken aynı zamanda ürün bileşen oranlarını da değiştireceği için (iv) kategoride uygunsuzluk grubuna da dahil olmaktadır.

Her yıl yayımlanan bu raporların takibi, güvenli gıdaya erişmek isteyen hem tüketiciler hem de üreticiler açısından büyük önem taşımaktadır.

Kaynak : file:///C:/Users/Win7/Desktop/ff_ffn_annual-report_2019.pdf 

Yazar : Nursena Zeybekoğlu