Asidik ve Bazik Gıdalar

09.06.2021

Bazik Gıdalar

Dünyadaki yaşam,canlı organizmaların ve hücrelerin içindeki ve çevresindeki uygun ph seviyelerine bağlıdır. Bitkilerin yetiştirildiği toprağın ph’ ı bile yediğimiz gıdaların mineral içeriği üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.Temel besin maddelerinin genel ideal toprak ph’ı 6 ila 7 arasındadır. PH* değeri 6’nın altında olan topraklarda besinde kalsiyum ve magnezyum içeriği azalabilir ve pH 7’nin üzerinde olan topraklarda kullanılamayan demir, manganez, bakır ve çinko miktarı artabilir[1].

PH ölçeği, maddelerin asitliği veya alkalinitesinin bir ölçüsüdür. Ölçek 0 ile 14 arasındadır ve 7 nötr kabul edilir. Asidik 7'nin altındadır; alkali 7'nin üzerindedir[2].

Asit Baz Dengesi

Böbrekler, uçucu olmayan asitleri atarak ve bikarbonatı yenileyip yeniden emerek vücut asit-baz dengesinin korunmasında son derece önemli bir rol oynarlar. Bununla beraber kronik böbrek hastalığı metabolik asidoz’ unda *asit-baz dengesi ile ilgili beslenme yönlerini daha iyi anlamak ve bu vakaların beslenme yönetimi için olası stratejiler sağlamaya çalışmak önemlidir. Bu nedenle asidik ve alkali besinler vücudu etkilemektedir[3].Asidik bir diyetin sağlığa zararlı olduğuna dair kanıtlar vardır. Bu nedenle diyette ki asit baz yükü et,tahıl ve süt ürünleri, meyve ve sebze gibi gıdalar arasındaki dengedir.Yüksek meyve sebze ve alımının sağlığa faydaları yüksektir.Meyve ve sebzelerde alkali tuzlar olarak bulunan karbonat,beslenmede büyük miktarlarda Mg ve K sağlar[4].

Alkali ve Asidik Gıdalar Nasıl Sınıflandırılır ?

Besinler mineral içeriğine göre asit ve alkali olarak sınıflandırılmaktadır. Alkali besinler magnezyum, manganez, demir ve potasyum gibi daha çok alkali özellik gösteren mineralleri içerirken; fosfor, bakır ve sülfür içeren besinler daha çok asidik özelliğe sahiptir. Örneğin; meyve, sebze, meyve suları, patates alkaliden zengin ve düşük asit yüküne sahipken; tahıl ürünleri, et, süt ve ürünleri, balık alkaliden fakir olup daha yüksek asit yüküne sahiptir.[5].Genel olarak et, yumurta, peynir ve tahıl gibi besinler organizmada asit üretimini artırırken, meyve ve sebzeler alkalileştiricidir[3].

Alkali Gıdalar Nelerdir ?

  • Sebzeler ve bitkiler[5]
  • Meyve[5]
  • Tam tahıllar[5]
  • Baklagiller[5]
  • Fındık ve diğer tohumlar[5]
  • Yeşil çay[5]

Alkali Diyet Nedir ?

Alkali diyet, işlenmiş abur cuburları kısıtlarken yüksek miktarda meyve, sebze ve sağlıklı bitki besinleri alımını teşvik eder. Bununla birlikte, alkalileştirici etkileri nedeniyle diyetin sağlığı iyileştirdiği fikri herhangi bir çalışmayla kanıtlanmamıştır. Bazı çalışmalar, popülasyonun çok küçük bir alt kümesinde olumlu etkiler olduğunu öne sürüyor. Spesifik olarak, düşük proteinli alkalize edici bir diyet, kronik böbrek hastalığı olan kişilere fayda sağlayabilir. Genel olarak alkali diyet sağlıklıdır çünkü tam ve işlenmemiş gıdalara dayanır[6].

Alkali Diyetin Faydası Üzerine Yapılan Araştırmalar Ne Durumda ?

Meyve ve sebze alımı, özellikle potasyum tuzları olmak üzere alkali mineraller sağlar.Araştırmalar, diyet potasyumu ve potasyumdan zengin gıdaların veya maden suyunun kemik sağlığı üzerinde faydalı etkileri olduğunu bildirmiştir. Büyük kontrollü klinik araştırmalar hala az olmakla birlikte, baz oluşturan besin maddelerinin artan alımının iyileştirilmiş sağlık sonuçlarıyla ilişkili olabileceğine dair kanıtlar vardır.Bazı hayvan modellerinde alkali minerallerle takviyenin metabolik asidozu nötralize ettiği gösterilmiştir.Daha yüksek kemik kütlesi ile ilişkili olup potasyum bikarbonatın kadınlarda kalsiyum atılımını azalttığı,kemik oluşumunu arttırdığı gözlemlenmiştir.Bu nedenle, çeşitli kanıtlar diyet asit yükünün düzeltilmesinin asit-baz dengesini iyileştirebileceğini ve böylece osteoporoz*, böbrek taşları gibi kronik hastalıkları azaltabileceğini düşündürmektedir[7].

SÖZLÜK
*pH: Bir sıvının asit veya bazlık derecesi, sertlik derecesi[8].
*Metabolik Asidoz : Artmış asit üretimi ve böbrek asit atılımının azalması ile ortaya çıkar[9].
*Bikarbonat : Hidrojen karbonatların genel adı[8].
*Osteoporoz : Kemik erimesi [8].

Yazar : Hazel Meriç



Kaynakça
[1] Schwalfenberg G.K. (2012) The Alkaline Diet: Is There Evidence That an Alkaline pH Diet Benefits Health? Journal of Environmental and Public Health, 1-2
[2] Kristen N.S (2020) https://chicago.suntimes.com/2020/5/4/21146605/alkaline-diet-what-is-it-eating-right-wellness-health .Environmental Nutrition
[3] Angeloco.N.R.S. Souza.A.C.G. Romao.A.E. Chiarello.G.P.(2017). Alkaline Diet and Metabolic Acidosis;Practical Approaches to the Nutritioanal Management of Chronic Kidney Disease.Journal of Renal Nutrition. DOI : https://doi.org/10.1053/j.jrn.2017.10.006
[4] Welch A.A. Mulligan A. Bingham A.S. Khaw K. (2008).Urine pH is an indicator of dietary acid –base load, fruit and vegetables and meat intakes: results from the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC)-Norfolk population study. British Journal of Nutrition , 99, 1335–1343
[5] Bayındır, A , Yardımcı, H . (2016). Alkali Beslenme . Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi , 1 (2) , 40-58
[6]Leech J.(2019) .The Alkaline Diet: An Evidence-Based Review. https://www.healthline.com/nutrition/the-alkaline-diet-myth#bottom-line
[7] König D. Muser K. Dickhuth.H.H. Berg A. Deibert P. (2009). Effect of a Supplement Rich in Alkaline Minerals on Acid- Base Balance in Humans. Nutrition Journal https://nutritionj.biomedcentral.com/articles/10.1186/1475-2891-8-23
[8] TDK (Türk Dil Kurumu) (2021). Genel Açıklamalı Sözlük. Ankara: TDK Yayınları https://sozluk.gov.tr/.
[9] Kaya C. Sayarlıoğlu H. (2014) Nefroloji . Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi , Samsun .7(2):80-4