Vejetaryen Beslenmenin Sağlık Üzerine Etkileri

Serap AKKURT | 28.03.2020

VEJETARYEN BESLENMENİN SAĞLIK ÜZERİNE ETKİLERİ

Omnivor bireyler diyetinde hem hayvansal hem de bitkisel gıdalar bulunan kimselerdir.Vejetaryen bireyler kümes hayvanları,kırmızı et ve balık içermeyen diyet ile beslenmektedirler.Vejetaryen diyeti genellikle hububat baklagil ,meyve ve sebze ağırlıklı gıdalardan oluşmaktadır.Kırmızı et, kümes hayvanları ve balık tüketmeyip bunların dışında süt ve süt ürünleri yanında yumurta da tüketmekte olan vejetaryen grubu lakto-ovo-vejetaryen olarak adlandırılmaktadırlar.Vegan diyeti olarak tanımlanan beslenme türünde ise diyetin içerisinde kırmızı et, balık ve kümes hayvanlarına ek olarak süt,yumurta gibi hayvansal gıdalarda bulunmamaktadır.

Vejetaryen diyet içeriği genellikle  besinsel  lif, magnezyum, folik asit , C ve E vitaminleri, demir, fitokimyasallar  açısından oldukça zengindir.Bunlara ek olarak vejetaryen olmayan bireylere göre de daha düşük kolesterol  ve doymuş yağ asidi içeren diyet ile beslenmektedirler.Vejetaryen beslenmenin sağlık üzerine etkileri değerlendirildiğinde ;

  • Kalp-damar hastalıkları açısından ,vejetaryen bireylerin vejetaryen olmayan bireylere kıyasla daha az hayvansal gıda tükettiği ve et tüketim sıklığı arttıkça vücut kütle indeksinin artma eğiliminde olduğu da göz önünde buludurulduğunda vejetaryen bireylerin kalp-damar hastalıkları riskinin daha düşük olduğu söylenebilir.( Kandaki LDL kolesterol oranının daha düşük olmasından kaynaklanmaktadır.)
  • Yapılan araştırmalarda et ve işlenmiş et ürünlerinin diyabet riskini arttırdığı belirlenmiştir.
  • Meyve, sebze, kepekli tahıllar ve baklagiller, güçlü antioksidan özelliğe sahip gıdalar olduğu  için kansere karşı koruyucu etki sağlamaktadır. Vejetaryen diyetinde omnivor bireylerin beslenmesine göre daha fazla meyve ve sebze olduğu için kanser riskinin daha az olduğu belirtilmektedir.

Proteinlerin yapı taşı olan amino asitler vücut hücrelerinin sentezlenmesinde ,organizmanın büyüme ve gelişmesinde elzemdir.İnsan vücudunun günlük protein alımının 1/3 ünün hayvansal kaynaklı olması gerekmektedir.Birçok tahıl ,meyve ve sebze elzem aminoasitlerin tamamını karşılayamamaktadır.Vejetaryen diyeti antioksidan, vitamin ve  lif içeriği açısından zengin olması gibi avantajların aksine tahıllarda başlıca  lizin aminoasidinin eksik olduğu bilinmektedir. Vejetaryen diyetinin omnivor diyete kıyasla daha az protein alımı olmaktadır bunun tamamlanabilmesi için soya ve soya ürünlerinin tüketimi bunun yanı sıra da aynı öğün içerisinde tahıl, kurubaklagil  ve kabuklu yiyeceklerin birlikte alımı protein ihtiyacını karşılayacaktır.




KAYNAKLAR
Özcan ,T.Baysal  ,S. (2016) .Vejetaryen Beslenme ve Sağlık Üzerine Etkileri. U. Ü. ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ 2016, Cilt 30, Sayı 2:101-116.
Key, T., Davey, G., Appleby, P. (1999). Health benefits of a vegetarian diet.Proceedings of the Nutrition Society,58(2), 271-275.
Craig, W. J. (2010). Nutrition Concerns and Health Effects of Vegetarian Diets. Nutrion in Clinical Practice 6, December.