Gıda Okuryazarlığının Beslenme ve Sağlık Üzerine Etkileri

Pelin GÜLOĞLU | 09.09.2017

   Gıda Okuryazarlığının Beslenme ve Sağlık Üzerine Etkileri

   Gıda okuryazarlığının yeme kalıpları üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu kabul edilmektedir. Bunun için birçok çalışma yapılmaktadır.

   Yapılan bir meta-analizde; toplam 19 hakemli dergi ve 30 gri literatür kaynağı sistematik olarak incelendi ve on beş yiyecek okuryazarlığı özeliğinin birbiriyle ilişkili beş kategoriye ayrılmasına yol açtı. Gıda ve Beslenme Bilgisi özellikleri, "sağlıklı" ve "sağlıksız" gıdaları ayırt edebilme kapasitesi de dâhil olmak üzere, gıdalar ve beslenme ile ilgili tecrübe veya eğitim yoluyla elde edilen bilgiler ve gerçeklerle ilgilidir. Yiyecek Becerileri kategorisindeki özellikler, gıda satın alma, hazırlama, işleme ve depolama ile ilgili teknikler üzerine odaklanmaktadır. Öz-yeterlik ve güven öznitelikleri, kişinin bu becerileri çeşitli bağlamlarda ve durumlarda uygulayabilme kapasitesiyle ilgilidir. 

   Ekolojik nitelikler, bireyin ötesinde faaliyet gösteren faktörleri (örn., Sosyo-kültürel etkileri, Sosyo-ekonomik durum) ve bunların gıda kararları ve davranışlarıyla olan etkileşimleri. Son olarak, Diyet Davranışı kategorisinde tek özellik, gıda seçimi yapmak için bilgi, bilgi ve becerilerin uygulanması ile ilgilidir. Bu öznitelikler, birbirleriyle olan bağlantılarının ve bağımlılıklarının görselleştirilmesini sağlayan, önerilen bir kavramsal modelde tasvir edilmiştir.

   Gıda okuryazarlığının özelliklerinin birbirine bağlı doğasının değerlendirilmesi, sağlıklı beslenme kalıplarını destekleme stratejileri için önemli sonuçlar doğurmaktadır. Örneğin, bir bireyin uygun bilgi ve becerilere sahip olmadan gıda okuryazarlığı elde etmenin yanı sıra onları uygulama yeteneği kazanmasının da zor olacağı kabul edilmektedir. Bununla birlikte, kendi kendine yeterlik ve güven eksikliğinde ve gıda hazırlama için yiyecek, donanım ve malzemeler satın almak için kaynaklara erişim bulunmaması durumunda ne bilgi ne de yeteneği önemlidir. Sonuç olarak, gıda okuryazarlığını ve ilgili sağlık sonuçlarını etkilemek için, sağlıkta sosyal belirleyicilerle uyumlu kapsamlı yaklaşımlara ihtiyaç duyulacaktır.

   Bulgular, gıda okuryazarlığını tanımlamak için ortak bir dil sağlamakta ve nitelikleri hassaslaştırmak için daha sonraki bir uzlaşma oluşturma egzersizinin temelleri olarak kullanılmış. Toplu olarak bu çalışma tanımlanan özelliklerin anahtar göstergelerini kapsayan bir gıda okuryazarlığı ölçüm aracının geliştirilmesi için bir temel oluşturmaktadır. Gıda okuryazarlığı konusunda sağlam veri toplamak; gıda okuryazarlığının diyet ve sağlık ile ilgisi ve gıda okuryazarlığına ilişkin müdahalelerin etkisini daha etkili bir şekilde anlamak için değil, aynı zamanda halk sağlığının odağını genişletmeye yönelik savunma çabalarına daha fazla olanak sağlayacaktır.

   Kaynak: http://blog.journals.cambridge.org/2017/08/01/food-literacy-and-its-influence-on-diet-and-health/