Gıda Kaynaklı Hastalıklar-1: Salmonellozis

Alper EKİM | 03.04.2020

Gıda Bilgi Sağlık

Gıda Kaynaklı Hastalıklar-1:
Salmonellozis

COVID-19'un dünyayı endişelendirdiği bu günlerde sizi farklı bir halk sağlığı sorunu hakkında bilgilendirmek istiyoruz. Gıda kaynaklı hastalıklar (zehirlenme); kontaminant denilen patojenik bakteri, virüsler ve parazitlerin bulaşması sonrasında tüketilen gıdaların neden olduğu hastalıklardır. Bu hastalıklara kimyasallar, radyoaktivite ve hatta fiziksel ajanlar da neden olabilir.

Gıda kökenli diyare hastalıkları 2010 yılında 230.000 ölüme sebep oldu. Hastalık sebebi olarak özellikle Salmonella enterica öne çıktı[1]

A1. KÖKENİ

Gıda: Sebzeler,kırmızı et, meyveler, fındık, yumurta ve filizler de dahil olmak üzere Salmonella çeşitli yiyeceklerle ilişkilendirilmiştir.

Hayvanlar ve çevreleri: Özellikle sürüngenler (yılanlar, kaplumbağalar, kertenkeleler), amfibiler (kurbağalar), kuşlar (bebek civcivler) ve evcil hayvan yemi.

A2. Kuluçka Dönemi

12-72 saat

A3. Belirtiler

İshal/Ateş/Mide krampları/Kusma

A4. Hastalık Süresi

4-7 gün

A5. Yapılması Gerekenler

Bol miktarda sıvı tüketin ve dinlenin. Dehidrasyonu önlemek için yeterince sıvı içemiyorsanız veya belirtileriniz şiddetli ise, doktorunuzu arayın.

Antibiyotikler sadece ciddi bir belirtisi olanlara (şiddetli ishal, yüksek ateş veya kan dolaşımı enfeksiyonu gibi) için önerilir. Aksi halde ciddi bir hastalık veya
komplikasyon (bebekler, 65 yaşın üzerindeki yetişkinler ve bağışıklığı zayıflamış insanlar için) geliştirmesi daha olasıdır.

A6. Önlenmesi

Çiğ veya hafif pişmiş yumurta, az pişmiş kıyma, kümes hayvanları, pastörize edilmemiş(çiğ) süt dahil olmak üzere yüksek riskli besinleri yemekten kaçının. Hayvanlarla veya yaşam ortamlarıyla temas ettikten sonra ellerinizi yıkayın.

B. Sayılar Üzerindeki Etkisi

İstatistikler incelendiğinde Salmonellozisin en yaygın gıda kaynaklı hastalıklardan biri olduğunu görmek mümkündür. Birkaç yıllık düşüşün ardından, AB'deki salmonellozis vakaları durgun konuma geldi. 2018'de AB ülkeleri’nde toplam 91.857 vaka bildirilmiştir. [2] Bu sayı gösteriyor ki, o yıl gıda kaynaklı her üç hastalıktan birine Salmonella neden oldu. [3]

Hastalığın maliyeti hesaplanırken; hastane harcamaları, hasta ve ailesinin bu süreçteki tüm maliyetini ve diğer sektörlere etkisi göz önünde bulundurulur. Diğer sektörlere etkisinden kasıt, çoğunlukla iş yerinde olmayan hasta ve rekatçisinin verimlilik kayıplarıdır.

Örneğin; Hollanda’da 2016 yılında Salmonella hastalıklarının toplam yükü 20 milyon € ve bunun yaklaşık yarısı diğer sektörlere olan maliyeti idi. [4]

Öte yandan,salmonellozis turizmi prestij açısından bile etkileyebilir. Ülkelerine geri dönen İsveçli turistler üzerinde yapılan çalışma göstermiş ki farklı Avrupa
ülkelerinde salmonellozis ihtimali farklılık gösteriyor. Buna göre, en yüksek risk Bulgaristan, Türkiye ve Malta'dan dönen gezginlerde gözlenmiştir. [5]

C.Düzenlemeler ile Salmonella’yı Kontrol Etmek

AB'nin Salmonella için koordine edilmiş kontrol programları önemli bir başarı öyküsü olmuştur. [3] Bu kısımda salmonellozis vakalarının azalması ve stabilizasyonunun nedeni açıkça cevaplanamamıştır. Fikrimce; mevcut düzenlemeler vakaları bu seviyeye indirmiş olsa dahi, yüksek teknolojili
anlık kontroller zorunlu hale gelmelidir. Kanatlı eti ve yumurta sektöründeki markalaşmanın artması salmonella kontaminasyonunu etkileyebilir. Marka
güvenirliğini ve satışları etkileyebilir. Bu nedenle, bilhassa gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde artan marka bilinci önemli bir ihtiyaçtır. [6]



Kaynakça

[1] Tifo içermeyen;NTS hastalığı ‘WHO estimates of the global burden of foodborne diseases’,2015

[2] https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/salmonella

[3] The European Union One Health 2018 Zoonoses Report

[4] Disease burden of food-related pathogens in the Netherlands, Report of 2016

[5] 1997-2003 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1352352/

[6] https://ec.europa.eu/food/safety/biosafety/food_borne_diseases/salmonella_en

[7] https://5mpublishing.sirv.com/poultry/legacy/focus/contents/ceva/OnlineBulletins/ob_2012/EPO_No12-Jan2012.pdf