Gıda Katkı Maddelerinden Korkmalı mıyız ?

Levent YERGÖK | 17.04.2018

   Gıda Katkı Maddelerinden Korkmalı mıyız? 

   Gıda katkı maddeleri tükettiğimiz gıda maddelerine;renk,tat,koku, hacim,istenilen yapı vs özellikler kazandırabilmek için endüstriyel üretimde kullanılan malzemelerdir. Aynı zaman da bizler de evlerimizde hazırladığımız yiyecek ve içeceklerimiz de katkı maddelerinden faydalanırız. Peki tüketici bu katkı maddelerinden korkmalı mıdır? Elbette hayır, çünkü bunlardan hangilerinin ne miktarda kullanılacağı Türk Gıda Kodeksi’ nde belirtilmiştir ve ilgili birimlerce kontrolü yapılıp mevzuata uymayan firmaların ürünleri kontrollerde tespit edilip ürün sahibi firmaya cezai işlem uygulanmaktadır.Bahsi geçen katkı maddeleri aynı zaman da ilaç sektöründe de kullanılmaktadır. 

   Günümüz de bir çok maddenin sağlığa zararları anlatılır iken tüketiciye yanlış bilgi aktararak tüketici de kafa karışıklığına sebebiyet verilmektedir. Gıda renklendiricilerinin zararlarından bahsedilir. Yediğiniz içtiğiniz bir ürün önce gözünüze hitap etmelidir ama içeceğimiz ilaçta bu çok önemli değildir, ilacı zorunluluktan gıda maddesini keyfi tercihimizden tüketiriz. Yani ilaç doğal renginde olsa da fark etmez. Ama gıda da zararlı gösterilen bir renklendirici ilaçta kullanılabilmektedir. Kodeks tarafından belirtilen miktar da ve izin verilen ürünlerde kullanıldığı sürece bir sıkıntı yoktur. Bu örnekleri renklendiriciler de olduğu gibi artırabiliriz.

   Bu katkı maddelerinin E kodları vardır,ve E kodu olan maddenin hangi üründe ne miktarda kullanılabileceği Türk Gıda Kodeksi’ nde belirtilmiştir.

Bu katkı maddeleri E kodlarına göre;
*E 100 ile başlayanlar renklendiriciler
*E 200 ile başlayanlar koruyucular
*E 300 ile başlayanlar antioksidanlar ve asitlik düzenleyiciler
*E 400 ile başlayanlar stabilizörler,kıvam vericiler ve emülgatörler
*E 500 ile başlayanlar incelticiler
*E 600 ile başlayanlar lezzet artırıcılar
*E 900 ile başlayanlar tatlandırıcılar


   Katkı maddelerinin fonksiyonlarının tanımı da aşağıda ki gibidir;
*Antioksidanlar: Yağların acılaşması ve renk değişikliği gibi oksidasyonun neden olduğu bozulmaları önleyerek, gıdaların raf ömürlerinin uzatılmasını sağlayan maddeleri,
*Aroma arttırıcılar: Gıdanın mevcut tat ve/veya kokusunu arttıran maddeleri,
*Asitler: Asitliği arttıran ve/veya gıdada ekşi bir tat oluşumunu sağlayan maddeleri,
*Asitlik düzenleyiciler: Gıdaların asitlik veya alkaliliğini değiştiren veya kontrol eden maddeleri,
*Emülgatörler: Bir gıda maddesinde, yağ ve su gibi iki veya daha fazla farklı fazın homojen bir karışımını oluşturan veya sabit tutan maddeleri,
*Emülsifiye edici tuzlar: Peynirde bulunan proteinleri dispers hale getirerek yağ ve diğer bileşenlerin homojen dağılımını sağlayan maddeleri,
*Hacim arttırıcılar: Gıdaların faydalanılabilir enerji değerini arttırmadan, gıdaların hacmini arttıran maddeleri,
*İtici gazlar: Gıdanın, bulunduğu kaptan dışarı çıkmasını sağlayan hava dışındaki gazları,
*Jelleştiriciler: Jel oluşumu ile gıdada farklı bir yapı oluşturan maddeleri,
*Kabartıcılar: Gaz oluşturarak hamurun hacmini arttıran madde veya madde kombinasyonlarını,
*Kıvam arttırıcılar: Gıdanın kıvamını arttıran maddeleri,
*Koruyucular: Gıdaların mikroorganizmalarla bozulmalarını önleyerek raf ömürlerinin uzatılmasını sağlayan maddeleri,
*Köpük oluşturucular: Sıvı veya katı gıdalarda gaz fazın homojen dağılımını sağlayan maddeleri,
*Köpüklenmeyi önleyiciler: Köpüklenmeyi azaltan veya önleyen maddeleri,
*Metal bağlayıcılar: Metalik iyonlarla kimyasal kompleks oluşturan maddeleri,
*Modifiye nişastalar: Fiziksel veya enzimatik uygulamaya, asit veya alkali inceltme veya ağartmaya tabi tutulmuş olsun veya olmasın yenilebilir nişastaların bir veya daha fazla kimyasal işleme tabi tutulması ile elde edilen maddeleri,
*Nem tutucular: Gıda maddelerinin düşük rutubetli ortamdan etkilenip kurumasını önleyen veya tozgıdaların sıvı ortamlarda çözünmesini kolaylaştıran maddeleri,
*Paketleme gazları: Gıda maddesi kaba yerleştirilirken veya yerleştirildikten sonra kap içine verilen hava dışındaki gazları,
*Parlatıcılar: Yağlayıcılar da dahil gıdaların dış yüzeyine uygulandığında parlak bir görünüm veren veya koruyucu bir tabaka sağlayan maddeleri,
*Sertleştiriciler: Meyve ve sebzelerin dokularını sert veya gevrek tutan veya mevcut jelleştiriciler ile reaksiyona girerek jel oluşumunu sağlayan veya güçlendiren maddeleri,
*Stabilizörler: Gıdaların fiziko-kimyasal durumlarını korumalarını sağlayan, iki veya daha fazla karıştırılamaz fazın homojen dağılımını ve gıdaların var olan renklerini koruyan veya kuvvetlendiren maddeleri,
*Taşıyıcılar: Gıda katkı maddelerini çözmek, seyreltmek veya dağılımını sağlamak gibi fiziksel yollarla modifiye ederek; bu maddelerin teknolojik fonksiyonlarını değiştirmeden, kendileri de teknolojik bir etki yapmadan gıda katkı maddelerinin uygulama ve kullanımını kolaylaştıran maddeleri,
 *Topaklanmayı önleyiciler: Gıda partiküllerinin birbirine yapışması eğilimini azaltan veya önleyen maddeleri,
*Un işlem maddeleri: Hamurun işleme ve pişirme kalitesini arttırmak veya geliştirmek amacı ile una veya hamura ilave edilen emülgatörler dışındaki maddeleri,ifade eder.
Kaynak:Türk Gıda Kodeksi