Dünya Birdenbire Vejetaryen Olsa Ne Olur?

30.12.2016

   Dünya Birdenbire Vejetaryen Olsa Ne Olur?

   Eti beslenme alışkanlığımızdan çıkartma hem bizim sağlığımız üzerinde hem de dünya üzerinde olumlu etkiler yaratır fakat bu durum ayrıca milyonlarca insana da zarar verebilir.

   Günümüzde insanlar farklı nedenlerden dolayı vejetaryen olmaktadır. Kimileri bunu hayvanların can çekişmesini engellemek için yaparken, diğerleri ise daha sağlıklı bir hayat arayışında oldukları için yapar. Yine de bazıları sera etkisi gazlarının azalması taraftarıdır.

    Ama herkes vejetaryen olursa, ortada milyonlarca, belki de milyarca insanı etkileyecek bir sorun oluşur.


   Colombia Uluslararası Tropik Tarım Merkezinden Andrew Jarvis' in dediği gibi " Bu durum gerçekten iki dünyanın hikayesi. " Gelişmiş ülkelerde vejetaryenizm çevresel ve sağlıksal bir çok yarar sağlar. Ama gelişmekte olan ülkelerde ise, süre gelen fakirlik yüzünden olumsuz etkiler meydana gelir.

   Eğer vejetaryenizim 2050 ye kadar tamamen benimsenir ise, yıllık yaklaşık 7 milyon ölümü geciktirirken, bu sayı veganizmde ise yıllık yaklaşık 8 milyon ölümü bulacak.

   Jarvis ve diğer uzmanlar, bir gecede etin sofralarımızdan kalkması ile neler olabileceği üzerine bir çalışma hazırlamışlardır. Bu çalışmaya göre ise;

   Öncelikle, iklim değişikliğini açıklamışlardır. Gıda üretimi, insan kaynaklı sera gazı etkisinin hemen hemen 1/4 den sorumlu iken, hayvancılıkta bu sayılar daha düşüktür. Bu nedenden dolayı, hangi beslenme şeklini tercih ettiğimiz bu noktada önemsizdir. Örneğin Amerika da dört kişilik bir aile daha çok et yiyip, iki araba kullandıkları için daha fazla sera gazı yayarlar. Bu noktada küresel ısınma ile ilgili tartışmaları yaratan, yedikleri et değil kullandıkları arabalardır.

   "Bir çok insan gıdanın küresel ısınma üzerindeki sonuçlarını düşünmüyor " diyor Leeds Üniversitesi gıda güvenliği uzmanı Tim Benton . " Çok az da olsa daha az et yemek, çocuklarımız ve torunlarımız için her şeyi çok daha iyi yapacaktır. "

   Oxford Martin Okulu, Geleceğin Gıdası programında araştırma görevlisi olan Marco Springmann, ne kadar iyi olabileceğini tanımlamaya çalışmıştır: Springmann ve arkadaşları 2050 de herkesin vejetaryen olursa nasıl olacağını tahmin etmesini için bir bilgisayar programı tasarlamıştır. Elde edilen sonuca göre, kırmızı etin tüketiminin bırakılması sonucunda, gıda kaynaklı sera gazı emisyonunda %60' lık bir düşüş meydana gelirken, tamamen eğer vegan olunursa bu oran %70 civarındadır.

   Gıdalar, özellikle et ürünleri sera gazı emisyonu üzerinde arazilerin dönüştürülmesi ve biyoçeşitlilik yüzünden büyük rol oynuyor. Yeryüzünde yaklaşık olarak 5 milyar hektarlık alanın %68' i hayvancılık için kullanılıyor.

    İtiraf etmek gerekirse otlakların %80 ninin tarlaya ya da ormana dönüştürülmesi iklim değişikliğine yol açan karbon ve diğer bileşenlerin azalmasını sağlayacaktır. Eski otlakların, doğal hallerine dönüştürülmesi biyoçeşitliliğin düzelmesini sağlayacaktır. Özellikle otlak hayvanlarına saldıran doğal yırtıcıların öldürülmesi indirgenecektir.
   Geriye kalan %10-20 civarındaki otlak ise daha çok gıda sağlanması için ekin yetiştirilmesi için kullanılabilir. Açıkcası bu küçük artış, sanıldığından çok daha etkili olacaktır, çünkü şuan hali hazırda kullanılan ekinlerin üçte biri zaten insanlardan ziyade hayvancılıkta kullanılan hayvanların beslenmesi için kullanılmaktadır. Çevrede ve doğal hayatta yapılan bu değişim için bir miktar yatırım ve planlı bir çalışma da gerekmektedir mutlaka gerekecektir.

  Önceden hayvancılık sektöründe çalışmış olan insanlar da ayrıca yeni bir kariyer konusunda yardıma ihtyaç duyacaktır. 

  Ayrıca, bütün hayatı hayvancılık olmayan insanlar bile sorunlar yaşayabilirdi. Et tarihin, geleneklerin ve kültürün önemli bir parçasıdır. Yeryüzünde bir çok yerde hayvanlar düğün hediyesi olarak verilmekte, Kurban bayramı ya da yılbaşı giti günlerde de masalarda yerini almakta. Phalan'a göre ayrıca, " eti tamamen bırakma konusunda bir çok kültürel etki vardır, bu yüzden de tüketimini bırakmak oldukça zor bir konudur. "

  

   Sağlık üzerinde etkisi de ayrıca karmaşık bir haldedir. Springmann' ın geliştirmiş olduğu bilgisayar programına göre, 2050 yılına vejetaryen olan bir dünyada;

  • Kalp rahatsızlıkları, diyabet, felç ve bazı kanser risklerini etkileyeceği için %6-10 oranında insan ömründe bir uzama meydana gelebilir.
  • İnsanlar daha fazla meyve- sebze tüketeceğinden dolayı, kalori alımında ölçülü bir düşüş meydana gelecektir.
  • Dünya genelindeki bir vejetaryenlik ayrıca, başta da bahsedildiği gibi, yıllık 7 milyon insanın ölümünü geciktirirken, tamamen vegan olan bir toplumda ise yıllık yaklaşık olarak 8 milyon insanın ölümünü geciktirecektir.
  • Ayrıca az da olsa gıda ilişkili kronik sorunu olan bireylerin de medikal masraflarında bir düşüş meydana gelecektir. 

   Fakat bu projeden faydalanılabilmesi için etin yerini besin değerince kabul edilebilecek besin alması gerekmektedir. Hayvansal gıdalar, pirinç ve buğday gibi vejetaryen gıdalarına göre her kalorisinde daha fazla besin değeri bulundurmaktadır. Bu yüzden de, dünyada yaklaşık 3 milyar kişinin yetersiz beslendiğini de düşünecek olursak  etin yerine alacak gıdayı doğru seçmek oldukça önemlidir. Benton' un dediğine göre, " Multi besinlerin nerden alınacağı konusunda bir sorun olduğu için dünya çapında vejetaryen olmak büyük bir sağlık sorunu meydana getirecektir."


   Bu bir çok verimden yararlanabilmek için bütün dünyanın vejetaryen ya da vegan olmasına gerek yok.

    Bunun yerine, yenilen etin miktarını ve ye porsiyon büyüklüğünde değişikliklerin yapılması anahtar unsurdur. Yapılan bir çalışmaya göre, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) tarafından önerilen beslenme şekline sadece Birleşik Krallıkta uyulması ile bile sera gazı salınımında %17 azalma meydana gelir. 

   Jarvis'e göre " Yapılan bu değişiklikler tüketicilerin neredeyse fark etmeyeceği kadar küçük değişiklikler. "

   Gıda sistemindeki kesin değişiklikler ayrıca bizi daha mutlu ve çevresine karşı daha duyarlı yapacaktır. 

Kaynak: BBC Future